Boekenkast organiseren: 8 praktische tips voor meer overzicht

Je boekenkast organiseren klinkt als een klusje van een uurtje. Totdat je alle boeken eruit haalt en ontdekt hoeveel ongelezen titels, dubbele exemplaren, losse boekenleggers en vergeten aankopen je eigenlijk hebt.

Toch is het de moeite waard om je boekenkast af en toe opnieuw in te delen. Je ziet sneller welke boeken je nog wilt lezen, maakt ruimte voor nieuwe titels en kunt je kast zo indelen dat hij beter bij je leesgedrag past. Zeker in het voorjaar is dit een fijne manier om je leeshoek weer wat frisser en overzichtelijker te maken.

Met deze tips ruim je je boekenkast op zonder dat je direct ieder boek op kleur hoeft te zetten of de volledige kamer opnieuw moet inrichten.

1. Haal eerst alle boeken uit de kast

Het is verleidelijk om boeken plank voor plank te verschuiven, maar dan houd je vaak bijna dezelfde indeling. Haal daarom alle boeken uit de kast en leg ze tijdelijk op de vloer, tafel of het bed.

Je krijgt zo een veel beter beeld van wat je hebt. Misschien staan er boeken tussen die je al jaren niet meer hebt aangeraakt, titels die je nog wilt lezen of boeken die eigenlijk niet in deze kast horen.

Maak de planken meteen schoon voordat je de boeken terugzet. Vooral achter dikke hardcovers en stapels boeken verzamelt zich ongemerkt behoorlijk wat stof.

Heb je een erg grote collectie? Werk dan per boekenkast of per gedeelte. Zo voorkom je dat de hele kamer vol ligt en je halverwege geen zin meer hebt om verder te gaan.

2. Verdeel je boeken in duidelijke categorieën

Voordat je een nieuwe indeling kiest, helpt het om je boeken eerst grof te sorteren. Maak bijvoorbeeld stapels voor:

• boeken die je hebt gelezen;
• boeken die je nog wilt lezen;
• favoriete boeken;
• boeken die weg mogen;
• boeken die je tijdelijk ergens anders wilt bewaren.

Je hoeft nog niet meteen te beslissen waar ieder boek precies komt te staan. Deze eerste selectie geeft vooral overzicht.

Kijk bij je ongelezen boeken eerlijk naar de titels waar je nog steeds nieuwsgierig naar bent. Een boek hoeft niet in je kast te blijven staan omdat je het ooit hebt gekocht. Wanneer je al jaren geen zin hebt om eraan te beginnen, is de kans klein dat dat volgende maand ineens verandert.

3. Kies een indeling die bij jou past

Er is niet één juiste manier om een boekenkast te organiseren. De beste indeling is vooral de indeling waarin jij gemakkelijk vindt wat je zoekt.

Op genre

Boeken sorteren op genre is praktisch wanneer je vaak kiest op basis van je stemming. Je ziet direct waar de thrillers, romances, fantasyboeken en feelgoodromans staan.

Binnen ieder genre kun je vervolgens sorteren op auteur, serie of formaat.

Op auteur

Heb je veel boeken van dezelfde schrijvers, dan is sorteren op achternaam handig. Deze indeling lijkt op die van een boekwinkel of bibliotheek en maakt specifieke titels gemakkelijk terug te vinden.

Op kleur

Een boekenkast op kleur ziet er rustig en opvallend uit. Voor lezers die vooral onthouden hoe een omslag eruitziet, kan deze indeling verrassend goed werken.

Het nadeel is dat boeken uit dezelfde serie soms uit elkaar komen te staan. Ook kan het lastiger zijn om een specifieke auteur terug te vinden.

Op gelezen en ongelezen

Wanneer je vooral overzicht wilt over je TBR, kun je een aparte plank maken voor ongelezen boeken. Zo zie je in één oogopslag welke titels nog op je wachten.

Deze plank kun je vervolgens indelen op genre, formaat of hoe graag je de boeken binnenkort wilt lezen.

4. Houd boekenseries bij elkaar

Boeken uit dezelfde serie staan meestal het rustigst wanneer ze bij elkaar blijven. Dat geldt vooral voor series met doorlopende ruggen of omslagen die samen één geheel vormen.

Zet de delen op volgorde, ook wanneer je nog niet alle boeken uit de serie hebt. Laat eventueel een klein beetje ruimte vrij wanneer je weet dat er nog een deel bijkomt. Zo hoef je later niet direct een hele plank opnieuw in te delen.

Heb je een serie in verschillende edities of formaten? Bepaal dan wat je belangrijker vindt: de serie volledig bij elkaar houden of de boeken op formaat sorteren. Beide keuzes zijn prima, zolang de indeling voor jou logisch blijft.

5. Maak een aparte plek voor je ongelezen boeken

Een grote hoeveelheid ongelezen boeken verspreid door de hele kast kan onrustig voelen. Door ze bij elkaar te zetten, krijg je een duidelijker beeld van je eigen voorraad.

Dat betekent niet dat je al deze boeken zo snel mogelijk moet uitlezen. Je eigen boekenkast is geen achterstallige takenlijst.

Je kunt de plank met ongelezen boeken wel gebruiken bij het samenstellen van je maandelijkse TBR. Kies bijvoorbeeld iedere maand één titel uit deze kast voordat je iets nieuws koopt.

Heb je veel ongelezen boeken? Verdeel ze dan per genre of maak een kleine selectie van boeken die je de komende maanden het liefst wilt lezen. De overige titels kunnen op een minder opvallende plank staan.

6. Zet niet iedere plank helemaal vol

Een boekenkast waarin geen centimeter ruimte meer over is, oogt snel onrustig. Bovendien wordt het lastig om een boek terug te zetten zonder de volledige rij te verschuiven.

Laat daarom bewust wat ruimte vrij. Je kunt boeken rechtop zetten en afwisselen met een kleine horizontale stapel. Zo ontstaat er meer verschil in hoogte en ziet de kast er minder massief uit.

De lege ruimte kun je gebruiken voor een bookish tegel, een klein plantje, een fotolijstje of een ander persoonlijk voorwerp. Kies liever een paar decoraties die echt iets toevoegen dan veel kleine spullen die het overzicht weer wegnemen.

Let ook op het gewicht. Zware hardcovers en grote boeken kunnen het beste op een stevige of lagere plank staan. Zo voorkom je dat een plank doorbuigt en blijft de kast stabieler.

7. Geef losse boekenleggers en leesaccessoires een vaste plek

Boekenleggers lijken altijd precies te verdwijnen wanneer je er eentje nodig hebt. Vaak liggen ze verspreid tussen boeken, in tassen of ergens onder een stapel papier.

Maak daarom een vaste plek voor kleine leesaccessoires. Zet bijvoorbeeld een bakje, schaaltje of houder in de boekenkast voor boekenleggers, sticky notes en tabs.

Je kunt ook per boek een boekenlegger bewaren, maar let erop dat deze volledig tussen de pagina’s zit. Een uitstekende boekenlegger kan kreuken of blijven haken wanneer je een boek uit de kast trekt.

Reading journals, notitieboeken en TBR-kaarten kun je samen op één plank zetten. Zo heb je alles wat je gebruikt om je leesmaand bij te houden bij elkaar.

8. Bepaal welke boeken mogen vertrekken

Boeken wegdoen kan lastig zijn, zelfs wanneer je weet dat je ze niet opnieuw gaat lezen. Toch hoeft ieder boek dat je ooit hebt gekocht voor altijd in je kast te blijven.

Vraag jezelf bij twijfel af:

• Zou ik dit boek opnieuw lezen?
• Zou ik het aanraden aan iemand anders?
• Heeft het boek emotionele waarde?
• Wil ik een volgend deel uit deze serie nog lezen?
• Zou ik het boek vandaag opnieuw kopen?

Is het antwoord steeds nee, dan mag het boek waarschijnlijk weg.

Je kunt boeken verkopen, doneren, ruilen of doorgeven aan iemand die er wel enthousiast van wordt. Boeken die je nog niet hebt gelezen, maar waar je geen interesse meer in hebt, hoef je niet eerst uit te lezen voordat ze weg mogen.

Een kleinere collectie met boeken waar je echt blij van wordt, voelt vaak fijner dan een volle kast met titels die je vooral bewaart omdat je ze nu eenmaal bezit.

Hoe houd je een boekenkast daarna netjes?

Een boekenkast organiseren is één ding. Zorgen dat hij niet binnen een maand opnieuw vol en rommelig staat, vraagt vooral om een paar simpele gewoontes.

Geef nieuwe boeken direct een vaste plek en zet uitgelezen boeken terug zodra je klaar bent. Bewaar losse papieren en accessoires in een bakje in plaats van ze voor de boeken te leggen.

Plan daarnaast een paar keer per jaar een korte controle. Je hoeft dan niet opnieuw de hele kast leeg te halen. Kijk vooral of de indeling nog werkt, welke boeken je hebt gelezen en of er titels zijn die weg mogen.

Laat ook altijd een beetje ruimte vrij voor nieuwe boeken. Een boekenkast hoeft niet volledig gevuld te zijn om gezellig te voelen.

Veelgestelde vragen over een boekenkast organiseren

Wat is de beste manier om boeken te sorteren?

Dat hangt af van hoe je boeken zoekt. Sorteren op genre is praktisch voor stemmingslezers, terwijl sorteren op auteur handig is wanneer je vaak een specifieke schrijver zoekt. Een indeling op kleur is vooral visueel aantrekkelijk.

Kun je boeken beter rechtop of liggend bewaren?

De meeste boeken kun je het beste rechtop bewaren, met voldoende ondersteuning aan beide kanten. Grote of zware boeken kunnen plat liggen om te voorkomen dat de rug vervormt.

Hoe voorkom je dat boeken scheef gaan staan?

Gebruik boekensteunen of zorg dat de rij voldoende gevuld is. Zet boeken niet te los, maar ook niet zo strak dat je ze moeilijk uit de kast krijgt.

Hoe vaak moet je een boekenkast opruimen?

Een uitgebreide opruimbeurt één of twee keer per jaar is voor de meeste boekenkasten voldoende. Tussendoor kun je regelmatig stof verwijderen en boeken terugzetten op hun vaste plek.

Hoe decoreer je een boekenkast zonder dat het rommelig wordt?

Kies een paar decoraties die passen bij je boeken en laat voldoende lege ruimte over. Een bookish tegel, klein plantje of fotolijstje heeft vaak meer effect dan veel kleine accessoires bij elkaar.

Je boekenkast organiseren hoeft niet te eindigen in een perfect gestylde kast waarin je niets meer durft te verplaatsen. Het belangrijkste is dat je boeken gemakkelijk terugvindt, ziet wat je nog wilt lezen en blij wordt wanneer je naar de kast kijkt.

Wil je de lege plekjes tussen je boeken persoonlijker maken? Bekijk dan de bookish tegels, boekenleggers en andere leesaccessoires van Charms of Chapters.